حسين مير حيدر

250

معارف گياهى ( فارسى )

خراسان بين بجنورد و مراوه تپه و در آذربايجان به‌طور خودرو ديده مىشود . گياهى است كوتاه به بلندى كمتر از 50 سانتىمتر . گلهاى آن سفيد است . خواص آن شبيه مريم‌گلى است و بعلاوه ريشه و تمام قسمتهاى گياه براى رفع اخلاط خونى سينه نيز مؤثر است . 3 . Salvia spinosa . اين گياه در تبريز ، اصفهان ، بوشهر ، اهواز ، بويراحمدى و بلوچستان به‌طور خودرو مىرويد . در هندوستان از گرد تخم گياه روى دندان كرم‌خورده مىگذارند درد دندان را تسكين مىدهد . اسانس آن شبيه اسانس مرموك است . از نظر تركيبات شيميايى در گياه تازه در حدود 2 / 0 درصد اسانس است كه شامل ال - هكزانول « 1 » 5 / 13 درصد ، ال - لينالول « 2 » 55 درصد كه 27 درصد آن آستات و ايزو والريات « 3 » ، است و بعلاوه در اسانس گياه اسيد استيك آزاد « 4 » ، ايزو والريك اسيد « 5 » ، سسكىترپن و آلدئيد وجود دارد . 4 . Salvia macrosiphon Boiss . . گياهى است چندساله با ساقه افراشته ، كم‌برگ و قسمت بالاى ساقه لخت است . برگها با دمبرگ خيلى كوتاه يا بىدمبرگ دندانه‌دار و نوك‌تيز ، در قاعده پهن و دايره‌اى شكل . گلها سفيد ، گلبرگها به شكل لولهء دراز . اين گياه در كوه زوفا در اصفهان ، بين فسا و شيراز ، در بلوچستان در زيارت و در بوشهر ديده مىشود ، در هند در پنجاب نيز مىرويد . از نظر خواص در هند ضمادى از اين گياه درست مىكنند كه براى قانقرايا مفيد است . گياه‌شناسان ايران معتقدند كه اين گياه به فارسى « مرو خوش‌بو » گفته مىشود و تخم آن مصرف دارويى دارد . [ دكتر اسفنديارى و دكتر موسى ايرانشهر ] . 5 . Salvia viridis L . . گياهى است كوتاه در حدود يك وجب . گلهاى آن به رنگ گلى يا مايل به بنفش تخم آن پس از خيس شدن لعاب فراوان مىدهد . خواص آن از نظر دارويى شبيه مريم‌گلى است . اين گياه در اطراف تهران ، دامنه‌هاى البرز ، هزاربند ، چالوس ، ايسپيلى ييلاق ، بين رشت و قزوين ، هرزويل ، رستم‌آباد ، رودبار و بوشهر به‌طور خودرو ديده مىشود .

--> ( 1 ) . L - Hexanol ( 2 ) . L - Linalool ( 3 ) . Acetate and isovaleriate . ( 4 ) . Acetic acid ( 5 ) . Isovaleric acid